دوران بارداری یکی از مهم ترین و در عین حال چالش برانگیزترین دوره های زندگی یک زن است. تغییرات گسترده ی هورمونی و جسمانی، نشانه هایی گوناگون را در بدن ایجاد می کند که برخی از آن ها طبیعی و برخی دیگر نیازمند توجه ویژه اند. یکی از این نشانه ها که بسیاری از زنان در سه ماهه اول تجربه می کنند، تهوع و ویار صبح هنگام در بارداری است. اما سوالی که ذهن بسیاری از مادران آینده را مشغول می کند این است: آیا این حالت نشانه ی خوبی است یا باید نگران آن بود؟
در این مقاله، به طور کامل به بررسی دلایل، نشانه ها و اهمیت تهوع و ویار صبح هنگام در بارداری می پردازیم و مشخص می کنیم که در چه مواردی این حالت طبیعی و حتی امیدوارکننده است و در چه مواردی نیاز به پیگیری پزشکی دارد.
تهوع و ویار صبح هنگام در بارداری چیست؟
تهوع و ویار صبح هنگام در بارداری به حالتی گفته می شود که مادر باردار معمولاً در ساعات ابتدایی روز، با احساس تهوع یا حتی استفراغ از خواب بیدار می شود. این وضعیت بیشتر در سه ماهه اول شایع است، اما ممکن است تا ماه های دوم یا سوم نیز ادامه یابد.
در برخی زنان، این حالت به صورت خفیف و گذرا بروز می کند، اما در برخی دیگر ممکن است شدید و مکرر باشد، به طوری که بر کیفیت زندگی روزمره نیز تأثیر بگذارد.
بیشتر بخوانید: تغذیه ماه اول بارداری
چرا تهوع و ویار صبحگاهی در بارداری رخ می دهد؟
دلیل قطعی برای بروز تهوع و ویار صبح هنگام در بارداری هنوز به طور کامل مشخص نیست، اما چند عامل مهم در ایجاد آن نقش دارند:
افزایش ناگهانی هورمون HCG (هورمون جفت)
افزایش سطح استروژن و پروژسترون
حساسیت بیش از حد به بوها و مزه ها
کاهش قند خون در ابتدای روز
استرس و عوامل روانی ناشی از تغییرات جدید (چگونه نگرانی و اضطراب در دوران بارداری را مدیریت کنیم؟)
همه این عوامل می توانند باعث تحریک معده و احساس تهوع شوند. بدن در حال سازگاری با وضعیت جدید است و این سازگاری، گاه با نشانه هایی ناخوشایند اما طبیعی همراه می شود.
آیا تهوع و ویار صبح هنگام در بارداری نشانه خوبی است؟
پاسخ این سؤال برای بسیاری از زنان دلگرم کننده است: بله، در بیشتر موارد، تهوع و ویار صبح هنگام در بارداری می تواند نشانه ی خوبی باشد. زیرا وجود این حالت معمولاً حاکی از آن است که سطح هورمون های بارداری به اندازه کافی بالا رفته اند تا از رشد و تثبیت جنین در رحم حمایت کنند.
مطالعات نشان داده اند زنانی که تهوع و ویار صبح هنگام در بارداری را تجربه می کنند، احتمال سقط جنین در آن ها کمی پایین تر است. البته باید توجه داشت که نبود تهوع به معنای ناسالم بودن بارداری نیست. برخی زنان بدون تجربه ی تهوع نیز بارداری کاملاً سالمی دارند.
چه زمانی باید نگران تهوع و ویار صبحگاهی شد؟
با اینکه تهوع و ویار صبح هنگام در بارداری در بیشتر موارد طبیعی است، اما گاهی ممکن است نشانه ای از مشکلی جدی تر باشد. اگر تهوع بسیار شدید شود و با علائم زیر همراه باشد، بهتر است با پزشک مشورت کنید:
استفراغ مداوم و شدید که مانع غذا خوردن یا نوشیدن مایعات شود
کاهش وزن قابل توجه در مدت کوتاه
علائم کم آبی بدن مانند خشکی لب ها، سرگیجه یا تپش قلب
وجود خون در استفراغ
در چنین شرایطی ممکن است فرد دچار هیپرامزیس گراویداروم شده باشد. هیپرامزیس گراویداروم وضعیتی ست که نیاز به مراقبت و درمان ویژه دارد.
چگونه تهوع و ویار صبح هنگام در بارداری را کاهش دهیم؟
اگرچه نمی توان به طور کامل از بروز تهوع و ویار صبح هنگام در بارداری جلوگیری کرد، اما با رعایت برخی نکات ساده، می توان شدت آن را کاهش داد:
۱. وعده های غذایی سبک و منظم
به جای سه وعده سنگین، از وعده های کوچک و منظم در طول روز استفاده کنید تا معده هیچ گاه کاملاً خالی نماند. معده خالی می تواند حالت تهوع را تشدید کند.
۲. تغذیه مناسب با پرهیز از غذاهای چرب و سنگین
غذاهای چرب، تند یا پرادویه ممکن است معده را تحریک کنند. مصرف غذاهای ساده و قابل هضم مثل نان تست، بیسکویت ساده یا موز می تواند مفید باشد.
۳. نوشیدن مایعات کافی
هیدراته ماندن بدن در کاهش تهوع و ویار صبح هنگام در بارداری بسیار مؤثر است. آب، دمنوش های گیاهی ملایم یا آب میوه های طبیعی می توانند کمک کننده باشند. خواندن مقاله ی مصرف آب برای پوست سالم را پیشنهاد می کنیم.
۴. استراحت کافی
خستگی زیاد یکی از عواملی است که می تواند تهوع را تشدید کند. خواب کافی و استراحت بین فعالیت های روزانه به آرامش بدن کمک می کند.
۵. پرهیز از بوهای تحریک کننده
بسیاری از زنان باردار به برخی بوها حساس می شوند. شناسایی و پرهیز از این محرک ها یکی از راه های کاهش تهوع و ویار صبح هنگام در بارداری است.
۶. استفاده از زنجبیل یا لیمو
برخی مادران باردار گزارش داده اند که مصرف زنجبیل یا لیمو به شکل دمنوش یا آب لیمو باعث تسکین تهوع شان شده است.
۷. حرکت آرام هنگام برخاستن
سریع بلند شدن از تخت می تواند سرگیجه و تهوع را بیشتر کند. صبح ها به آرامی از رختخواب برخیزید و چند دقیقه در حالت نشسته بمانید.
تهوع و ویار صبح هنگام در بارداری در بارداری های دوم و سوم
برخی تصور می کنند که تهوع و ویار صبح هنگام در بارداری فقط به دوران بارداری اول محدود می شود، اما واقعیت این است که این وضعیت ممکن است در بارداری های دوم یا سوم نیز بروز کند. شدت و نوع تهوع در هر بارداری متفاوت است و عواملی مانند تفاوت های هورمونی، شرایط جسمی مادر، سن بارداری و حتی جنسیت جنین می توانند بر شدت یا کاهش این علائم تأثیر بگذارند.
اگر در بارداری قبلی خود دچار تهوع و ویار صبح هنگام در بارداری نبوده اید، ممکن است این بار آن را تجربه کنید و برعکس. بنابراین نداشتن تهوع یا داشتن آن به معنای خاصی نیست مگر در کنار سایر نشانه ها باشد. توصیه می شود مادرانی که در بارداری های بعدی نیز دچار تهوع شدید می شوند، وضعیت خود را با پزشک در میان بگذارند، به ویژه اگر این حالت نسبت به بارداری قبلی شدیدتر باشد.
سخن پایانی
در مجموع، تهوع و ویار صبح هنگام در بارداری یکی از نشانه های شایع و معمول در سه ماهه اول بارداری است. این حالت در بسیاری از موارد نشان دهنده ی سلامت روند بارداری و فعالیت مناسب هورمون هاست. با این حال، در صورتی که تهوع شدید، غیرقابل کنترل یا همراه با علائم هشداردهنده باشد، حتماً باید با پزشک مشورت شود.
با رعایت نکات تغذیه ای، پرهیز از عوامل محرک و توجه به استراحت و هیدراتاسیون، می توان تا حد زیادی این حالت را کنترل کرد. آگاهی و آرامش در برخورد با تهوع و ویار صبح هنگام در بارداری به مادران کمک می کند تا این دوران را با اطمینان و آرامش بیشتری سپری کنند.
