استفاده از پستانک هنگام خواب معمولاً بیخطر، رایج و حتی مفید است. تحقیقات نشان میدهد که پستانک میتواند خطر سندرم مرگ ناگهانی نوزاد (SIDS) را کاهش دهد و با کمک به تنظیم وضعیت زبان و تنفس، خواب ایمنتری ایجاد کند. همچنین به نوزاد کمک میکند سریعتر آرام شود و خواب طولانیتری داشته باشد.
البته استفاده بیش از حد یا طولانیمدت از پستانک ممکن است مشکلاتی به همراه داشته باشد. در این مقاله مزایا، معایب، نکات ایمنی و روشهای صحیح استفاده از پستانک در سنین مختلف را بهطور کامل بررسی میکنیم.
مزایای پستونک برای نوزاد
آرام کردن سریع نوزاد
نوزادان بهطور طبیعی رفلکس مکیدن قوی دارند. مکیدن پستانک به بسیاری از آنها حس آرامش و امنیت میدهد و باعث میشود گریه و بیقراریشان سریعتر کم شود.
کاهش استرس و دردهای کوتاهمدت
در مواقعی مثل تزریق واکسن، آزمایش خون یا اقدامات پزشکی کوتاه، مکیدن پستانک میتواند میزان استرس و درد نوزاد را کاهش دهد.
کمک به خواب بهتر
اگر کودک بهسختی به خواب میرود یا نیمهشب زیاد بیدار میشود، پستانک میتواند کمک کند راحتتر بخوابد و چرخه خواب منظمتری داشته باشد.
کاهش درد گوش در سفرهای هوایی
تغییر فشار هوا در هواپیما ممکن است باعث درد گوش شود. مکیدن پستانک باعث بلع مکرر میشود و فشار گوش را تنظیم میکند.
کاهش خطر SIDS
مطالعات نشان دادهاند که مکیدن پستانک هنگام خواب شب یا چرت روزانه میتواند خطر سندرم مرگ ناگهانی نوزاد را کمتر کند.
کنار گذاشتن آسانتر نسبت به مکیدن انگشت
پستانک یک وسیله خارجی است؛ بنابراین برخلاف مکیدن انگشت، راحتتر میتوان آن را کنترل و در زمان مناسب کنار گذاشت.
| موضوع | نکته کلیدی |
|---|---|
| مزایا | آرامسازی سریع، خواب بهتر، کاهش خطر SIDS |
| معایب | احتمال وابستگی، عفونت گوش، مشکلات دندانی بعد از ۲ سالگی |
| نکات ایمنی | پستانک یکتکه، استریل تا ۶ ماهگی، عدم استفاده از مواد شیرین |
| سن مناسب | بهترین استفاده: تولد تا ۱۲ ماهگی؛ کاهش تدریجی بعد از ۱۸–۲۴ ماهگی |
| جایگزینها | عروسک، پتو، داستان قبل از خواب |
معایب احتمالی پستانک
وابستگی به پستانک
اگر نوزاد عادت کند همیشه با پستانک بخوابد، ممکن است با افتادن آن بیدار شود و گریه کند تا دوباره به دهانش گذاشته شود.
افزایش احتمال عفونت گوش
استفاده زیاد از پستانک میتواند احتمال عفونت گوش میانی را کمی افزایش دهد. البته قبل از ۶ ماهگی که خطر SIDS بیشتر است این نوع عفونتها کمتر دیده میشود.
مشکلات دندانی در استفاده طولانیمدت
استفاده از پستانک تا پایان سال اول معمولا مشکلساز نیست. اما اگر عادت استفاده بعد از ۲ سالگی ادامه یابد، احتمال بهوجود آمدن دندانهای جلوآمده یا نامرتب بیشتر میشود.
احتمال اختلال در شیردهی در هفتههای اول
برای مادرانی که شیردهی میکنند، بهتر است تا زمانی که شیردهی کاملاً تثبیت نشده، پستانک به نوزاد داده نشود تا از سردرگمی نوک سینه جلوگیری شود.
خبر خوب اینکه تحقیقات میگویند استفاده از پستانک بعد از تثبیت شیردهی، تأثیر منفی روی شیر مادر یا مدت شیردهی ندارد.
بیشتر بخوانید: طرز استفاده از پستانک میوهخوری؛ از چندماهگی برای نوزاد مناسب است؟
بایدها و نبایدهای استفاده از پستانک
پستانک آخرین انتخاب باشد
ابتدا با بغل کردن، تکان ملایم یا تغییر وضعیت، نوزاد را آرام کنید. پستانک باید بعد از شیرخوردن یا بین وعدهها استفاده شود، نه وقتی نوزاد گرسنه است.
انتخاب پستانک ایمن و استاندارد
بهترین انتخاب، پستانکهای یکتکه، سیلیکونی و قابل شستوشو هستند. مدلهای چندتکه ممکن است بشکنند و خطر خفگی ایجاد کنند.
مجبور نکردن کودک
اگر با پستانک ارتباط برقرار نکرد، اصرار نکنید.
رعایت بهداشت پستانک
- تا ۶ ماهگی: استریل کردن یا شستوشو با آب جوش.
- بعد از ۶ ماهگی: شستوشو با آب و صابون کافی است.
- هرگز پستانک را با دهان خودتان تمیز نکنید؛ این کار باکتریها را منتقل میکند.
مواد شیرین ممنوع!
نباید پستانک را در عسل، قند یا شربت فرو ببرید؛ این کار باعث پوسیدگی دندان و حتی خطر بوتولیسم نوزاد میشود.
ایمنی در استفاده
پستانک را مرتب چک کنید و در صورت ترک یا تغییر شکل، فوراً تعویض کنید.
پستانک را هیچوقت با بند یا نخ دور گردن کودک وصل نکنید.
پارچه پستانک باید وزن سبکی داشته باشد، مناسب برای پوست نوزاد و ضدحساسیت باشند مانند زنجیر پستانک وی کِر که تماما با پارچه پلی استر خیلی مقاوم تولید میشوند.
استفاده از پستانک در مراحل مختلف رشد کودک
نوزادی تا ۴ ماهگی
- اکثر نوزادان در این سن به پستانک علاقه نشان میدهند، اما هیچوقت اجبار نکنید.
- پستانک را به مواد شیرین آغشته نکنید.
- اگر شیردهی دارید، ابتدا صبر کنید روند شیردهی کاملاً تثبیت شود.
۴ تا ۶ ماهگی
- در این سن احتمال وابستگی بیشتر میشود، زیرا کودک یاد میگیرد با پستانک آرام شود.
- برخی والدین از همین دوره شروع به کاهش استفاده از پستانک میکنند.
- اگر نمیخواهید آن را زود کنار بگذارید، میتوانید به کودک یاد بدهید خودش پستانکش را پیدا کند.
۷ تا ۱۲ ماهگی
- زمان خوبی است برای اینکه کودک یاد بگیرد خودش پستانک را بردارد.
- میتوانید چند پستانک در گهواره قرار دهید تا پس از بیدار شدن راحتتر پیدا کند.
- آموزش کلامی ساده مثل: «پستانکتو بردار» نیز کمککننده است.
۱۸ ماه تا ۲ سال و بالاتر: زمان کنار گذاشتن پستانک
بهطور معمول بهتر است استفاده از پستانک در حدود ۲ سالگی کاهش یافته و بهتدریج قطع شود. دلایل مهم این کار:
- سلامت دندانها:
استفاده طولانیمدت منجر به جلوآمدگی دندانها و اختلال در جویدن میشود. - رشد گفتار:
پستانک مانع تمرین صداها و کلمات است و میتواند روند حرفزدن را کند کند. - کاهش وابستگی:
کودک باید یاد بگیرد بدون پستانک در موقعیتهای مختلف آرام شود. - تعامل اجتماعی بهتر:
در مهد یا جمعهای دوستانه، نبود پستانک باعث مشارکت بهتر کودک میشود.
معرفی پستانک وی کِر
اگر به دنبال پستانکی هستید که هم برای خواب شبانه ایمن باشد و هم پوست حساس اطراف دهان کودک را اذیت نکند، پستانکهای ویکِر یکی از بهترین انتخابها هستند. طراحی ارگونومیک، سیلیکون نرم و ضدحساسیت، و سیستم تهویه استاندارد باعث میشود نوزاد بدون فشار روی فک یا لثه، آرامتر بخوابد. رنگها و طرحهای شاد، دوام بالا و سازگاری با فرم دهان نیز این پستانک را به گزینهای محبوب میان والدین تبدیل کرده است. پستانک ویکِر طوری ساخته شده که هم آرامش کودک را فراهم کند و هم خیال شما را از ایمنی و کیفیت راحت نگه دارد.
روشهای پیشنهادی برای کنار گذاشتن پستانک
کاهش تدریجی
اول استفاده را فقط به زمان خواب محدود کنید، سپس در ادامه چرت روزانه و در نهایت کل شب.
روش جایگزینی
میتوانید هنگام کنار گذاشتن پستانک، بهجای آن یک اسباببازی کوچک، عروسک یا کتاب جدید بدهید تا این تغییر برای کودک خوشایندتر باشد.
استفاده از وسایل آرامشبخش جایگزین
پتو، عروسک، داستان قبل از خواب یا چراغ خواب ملایم میتواند به کودک احساس امنیت بدهد و فرآیند جدا شدن از پستانک را سادهتر کند.
سوالات متداول درباره پستانک
آیا خوابیدن نوزاد با پستانک مضر است؟
خیر. معمولاً بیخطر است و حتی ممکن است خطر SIDS را کاهش دهد. اما استفاده از پستانک پس از ۲ سالگی باید کنترل یا قطع شود.
آیا باید هنگام خواب پستانک را از دهان نوزاد جدا کنیم؟
اگر کودک با آن راحت است، لازم نیست آن را جدا کنید. در سنین بالاتر اما باید بهمرور استفاده را کاهش داد.
جایگزینهای پستانک برای خواب چیست؟
عروسک خواب، پتوی آرامش، موسیقی ملایم یا داستان شبانه.
چرا نوزاد هنگام خواب دهانش را تکان میدهد؟
این حرکت ناشی از رفلکس طبیعی مکیدن است و معمولاً با بزرگ شدن کودک کاهش مییابد.
سخن پایانی
پستانک میتواند در بسیاری از مواقع یک همراه خوب برای نوزاد و حتی والدین باشد؛ بهخصوص زمانی که برای خوابیدن بیقراری میکند. اگر در حال تجربه چالشهای خواب کودک هستید، از مقالات مرتبط با رگرسیون خواب کودک یا ماساژ کودک نیز استفاده کنید.
برای انتخاب پستانک ایمن، سبک و مناسب سن نوزاد، میتوانید از پستانکها و زنجیر پستانکهای ویکِر که با استانداردهای ایمنی تولید میشوند دیدن کنید.
منابع:
